همافزایی هوش مصنوعی و انرژی؛ پیشران جدید رشد صنعت ذخیرهسازی چین
صنعت ذخیرهسازی انرژی چین در آستانه تبدیل شدن به نخستین بهرهمند از برنامه این کشور برای تقویت همافزایی میان «هوش مصنوعی» و «انرژیهای نو» در چارچوب برنامه پنجساله پانزدهم قرار گرفته است.
در برنامه پنجساله پانزدهم چین (۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰)، این دو حوزه به عنوان پیشرانهای اصلی رشد اقتصادی معرفی شدهاند.
«لیو جِه»، نایبرئیس شرکت «هایپر استرانگ» که از شرکتهای پیشرو چین در حوزه ذخیرهسازی انرژی است، میگوید: «هوش مصنوعی مهمترین ابزار شرکتهای ذخیرهسازی انرژی برای دستیابی به برتری فناوری و افزایش بهرهوری است. حفظ و تقویت توان رقابتی بدون استفاده از هوش مصنوعی امکانپذیر نیست.»
هوش مصنوعی از مرحله تحقیق و توسعه تا بهرهبرداری و نگهداری، ارزش کل زنجیره صنعت ذخیرهسازی انرژی را افزایش میدهد. در بخش تحقیق و توسعه، این فناوری روش سنتی «آزمون و خطا» را به یک رویکرد «پیشبینانه» تبدیل کرده و زمان توسعه مواد ذخیرهساز انرژی را از چند سال به چند ماه کاهش داده است.
لیو میگوید: «علاوه بر مواد تشکیلدهنده باتری، فناوریهای یکپارچهسازی سیستمها نیز در حال پیشرفت هستند. هوش مصنوعی با تحلیل دادههای عملیاتی، نقاط نیازمند بهبود را شناسایی میکند و در بخش آزمایش و ارزیابی نیز به کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری کمک میکند.»
در بخش بهرهبرداری و نگهداری نیز نقش هوش مصنوعی در افزایش درآمدها کاملاً محسوس است. یکی از مهمترین مزیتهای آن، کاهش خرابی تجهیزات است؛ زیرا هرچه توقفهای ناخواسته کمتر باشد، ساعات کار تجهیزات و درآمد حاصل از آنها افزایش مییابد.
روشهای سنتی پایش ایمنی بر هشدارهای مبتنی بر عبور از یک آستانه مشخص تکیه دارند و معمولاً با تأخیر مشکلات را شناسایی میکنند. اما هوش مصنوعی با استفاده از یادگیری عمیق میتواند پیش از وقوع «فرار حرارتی» باتری، نشانههای پنهان خطر را تشخیص داده و هشدارهای زودهنگام صادر کند.
برای نمونه، پلتفرم هوشمند «تنر» متعلق به شرکت CATL قادر است خرابیها را تا هفت روز زودتر پیشبینی کند و به نیروهای بهرهبرداری کمک کند ظرف پنج دقیقه علت نقص را شناسایی کنند. همچنین شرکت «هایپر استرانگ» اعلام کرده است پلتفرم ابری این شرکت میتواند هشدارها را بین ۳ تا ۲۱ روز زودتر و با دقت ۹۹.۷ درصد صادر کند.
یکی دیگر از کاربردهای مهم هوش مصنوعی، بازار معاملات برق است. در این بخش، مدلهای بزرگ هوش مصنوعی با تحلیل عواملی مانند میزان تولید انرژیهای تجدیدپذیر، شرایط آبوهوایی، وضعیت شبکه برق و قیمتهای بازار، زمان مناسب شارژ و دشارژ را تعیین میکنند تا بیشترین سود حاصل شود.
در نیروگاه هوشمند ذخیرهسازی انرژی شرکت انویژن در شهر بینجو استان شاندونگ، سامانه هوش مصنوعی معاملهگر توانسته اختلاف قیمت برق در ساعات اوج و کمباری را با دقت ۹۵ درصد پیشبینی کند. همچنین شرکت «ترینا سولار» اعلام کرده است سامانه این شرکت هر ۱۵ دقیقه یک بار راهبردهای شارژ و دشارژ را بهینه میکند و بازده تبدیل انرژی را ۱.۵ درصد افزایش داده است.
نقطه رشد جدید
یکی از مهمترین فرصتهایی که هوش مصنوعی برای صنعت ذخیرهسازی انرژی ایجاد کرده، هماهنگی میان «قدرت محاسباتی» و «تأمین برق» است.
سال ۲۰۲۶ نقطه عطف این روند به شمار میرود، زیرا این ایده از مرحله بحثهای نظری وارد مرحله اجرا شده است. دولت چین نیز در سال جاری با انتشار چندین سند سیاستی از این رویکرد حمایت کرده است.
«گزارش کار دولت» که در ماه مارس منتشر شد، بر ایجاد زیرساختهای جدید برای خوشههای محاسباتی هوشمند ابرمقیاس و توسعه هماهنگ ظرفیت محاسباتی و تأمین برق تأکید دارد. همچنین برنامه پنجساله پانزدهم نیز بر توسعه هماهنگ «برق سبز» و «قدرت محاسباتی» تأکید کرده است.
طرح توسعه سیستم انرژیهای نو در دوره برنامه پنجساله پانزدهم نیز بر تأمین برق پایدار و باکیفیت برای بخشهایی مانند هوش مصنوعی و کلانداده تأکید دارد.
مراکز محاسباتی هوش مصنوعی معمولاً با نوسان شدید مصرف برق روبهرو هستند و ممکن است بهطور ناگهانی با افزایش تقاضا مواجه شوند؛ شرایطی که سامانههای سنتی برق اضطراری همیشه قادر به مدیریت آن نیستند. در چنین وضعیتی، سامانههای ذخیرهسازی انرژی میتوانند نقش پشتیبان را ایفا کنند. از سوی دیگر، مراکز محاسباتی نیز با استفاده از ذخیرهسازی انرژی میتوانند از اختلاف قیمت برق در ساعات اوج و کمباری بهره ببرند و هزینههای خود را کاهش دهند.
بر اساس گزارش شرکت «چاینا گلکسی سکوریتیز» که خبرگزاری شینهوا آن را منتشر کرده است، مصرف برق مراکز محاسباتی چین تا سال ۲۰۳۰ از ۷۰۰ میلیارد کیلوواتساعت فراتر خواهد رفت؛ رقمی که بیش از ۵ درصد از کل مصرف برق این کشور را تشکیل میدهد. این موضوع فرصتهای تجاری گستردهای را برای شرکتهای فعال در حوزه ذخیرهسازی انرژی ایجاد خواهد کرد.
این همافزایی همچنین مسیرهای تازهای برای استفاده از برق سبز فراهم میکند و زمینه را برای تغییر از «فروش برق سبز» به «فروش توکن» مهیا میسازد. شرکت «فناوری انرژی جیسیال نیز اعلام کرده است روند تبدیل خود به یک ارائهدهنده خدمات معاملات توکن را سرعت میبخشد و خدماتی از اجاره فضای فیزیکی و ظرفیت محاسباتی تا ارائه راهکارهای سفارشی محاسبات هوشمند را عرضه خواهد کرد.
در پس این هماهنگی میان قدرت محاسباتی و تأمین برق، علاوه بر فرصتهای اقتصادی، اهداف راهبردی چین نیز قرار دارد.
هوش مصنوعی به عنوان فناوری راهبردی، نقش مهمی در هدایت موج جدید انقلاب علمی، فناوری و تحول صنعتی ایفا میکند. از این رو، اگر چین بتواند مزیتهای خود در حوزه انرژیهای نو را به مزیت در صنعت هوش مصنوعی تبدیل کند، توسعه همزمان این دو بخش با شتاب بیشتری پیش خواهد رفت.
«دینگ جائوهائو»، استاد دانشگاه برق شمال چین، در گفتوگو با تلویزیون مرکزی چین (CCTV) در ماه مارس گفت: «تنها با ترکیب توانمندی مدلهای بزرگ هوش مصنوعی بومی با ظرفیت گسترده تأمین برق چین، بهویژه منابع فراوان انرژی پاک، میتوان مزیتهای این کشور در حوزه انرژی را به مزیتهای رقابتی در صنعت هوش مصنوعی تبدیل کرد.»
