تشدید مناقشه دیپلماتیک بریتانیا—اسرائیل؛ اختلافات همچنان پابرجاست
اسرائیل روز پنجشنبه اعلام کرد کنسولگری بریتانیا در بیت‌المقدس شرقی «دیگر به عنوان کنسولگری فعالیت نمی‌کند» و سرکنسول به همراه ۱۹ دیپلمات، این کشور را ترک خواهند کرد.
این اقدام در پی مناقشه‌ای دیپلماتیک و یک‌ماهه رخ داد؛ بحرانی که تنش‌ها میان اسرائیل و یکی از متحدان غربی و دیرینه‌اش را بر سر سیاست‌های تل‌آویو در کرانه باختری آشکار کرد.
اسرائیل و بریتانیا چه گفتند؟
گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، در بیانیه‌ای از کاهش سطح فعالیت این کنسولگری خبر داد. او گفت این تصمیم در پی اتخاذ سلسله اقداماتی از سوی بریتانیا علیه اسرائیل گرفته شده است؛ اقداماتی که تحریم شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری و اعمال محدودیت بر صادرات اقلام دفاعی را شامل می‌شود.
ساعر تصریح کرد که پس از رایزنی میان دو دولت، اسرائیل موافقت کرده به هفت دیپلمات بریتانیایی اجازه دهد به فعالیت در این ساختمان ادامه دهند، اما تأکید کرد که «دامنه فعالیت آن‌ها بسیار محدود خواهد بود.»
تصاویر منتشرشده از سوی این وزارتخانه نیز برداشته شدن تابلوی کنسولگری را نشان می‌داد.
در مقابل، بریتانیا صلاحیت اسرائیل برای تعطیلی این مرکز را رد کرده و متعهد شده است حضور دیپلماتیک خود را طی ماه‌های آینده بازسازی کند.
اد میلیبند، وزیر امور خارجه بریتانیا، روز پنجشنبه در بیانیه‌ای با اشاره به وضعیت بیت‌المقدس شرقی به عنوان «سرزمین اشغالی» گفت: «ما نمی‌پذیریم که دولت اسرائیل حق قانونی تعطیلی سرکنسولگری بریتانیا در بیت‌المقدس را داشته باشد.»
اسرائیل اندکی پس از تصرف بیت‌المقدس شرقی در جنگ سال ۱۹۶۷ خاورمیانه، آن را عملاً به خاک خود الحاق کرد و کل شهر را «پایتخت یکپارچه» خود می‌داند؛ ادعایی که از سوی بخش عمده جامعه جهانی به رسمیت شناخته نشده است.
میلیبند خاطرنشان کرد که این ساختمان با عنوان «هیئت نمایندگی بریتانیا در بیت‌المقدس» فعال خواهد ماند و به ارائه خدمات و ارتباط با فلسطینیان ادامه می‌دهد.
با این حال، هر دو طرف اعلام کردند برای تداوم گفتگوها توافق کرده‌اند و بریتانیا متعهد شده تا زمان جریان داشتن مذاکرات «معتبر»، دست به اقدامات متقابل نزند.
چه چیزی باعث این وضعیت شد؟
جرقه اصلی این ماجرا، تصمیم ۸ سپتامبر بریتانیا مبنی بر برنامه‌ریزی برای ممنوعیت تجارت کالاهای تولیدشده در شهرک‌های اسرائیلی کرانه باختری و اتخاذ تدابیری علیه شهرک‌سازی بود. بریتانیا این اقدام را هم‌گام با فرانسه و کانادا و در قالب بیانیه مشترک ۱۲ کشور اعلام کرد؛ بیانیه‌ای که در آن نسبت به گسترش شهرک‌سازی‌ها و افزایش خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری ابراز نگرانی شده بود.
این کشورها هدف از این تصمیمات را حفظ امکان دستیابی به راهکار «دو کشوری» برای حل مناقشه اسرائیل و فلسطین عنوان کردند.
اسرائیل با خصمانه و دارای انگیزه‌های سیاسی خواندن این حرکت، در همان روز چهار اقدام متقابل را اعلام کرد: تعطیلی کنسولگری بریتانیا در بیت‌المقدس شرقی ظرف ۳۰ روز، خروج کارکنان بریتانیایی از مرکز هماهنگی غزه (به رهبری آمریکا) در جنوب اسرائیل، توقف مشارکت بریتانیا در آموزش نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین در کرانه باختری، و ممنوعیت ورود ۱۲ مقام منتخب و شهروند بریتانیایی به اسرائیل.
ساعر روز پنجشنبه تأکید کرد که هر چهار اقدام یادشده به مرحله اجرا درآمده‌اند.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که اعتراضات بین‌المللی نسبت به گسترش شهرک‌سازی‌های اسرائیل در کرانه باختری و خشونت علیه فلسطینیان شدت یافته است.
بریتانیا و چند دولت غربی دیگر که همگی از متحدان دیرینه اسرائیل به شمار می‌روند، مواضع منتقدانه‌تری نسبت به سیاست‌های تل‌آویو اتخاذ کرده‌اند.
برخی تحلیلگران بر این باورند که اگرچه دو طرف با تکیه بر گفتگو توانسته‌اند از شدت گرفتن بیشتر بحران بکاهند، اما بهبود واقعی روابط در آینده منوط به آن است که بتوانند شکاف موجود در مسائلی نظیر پرونده فلسطین، سیاست شهرک‌سازی و همکاری‌های دوجانبه را کاهش دهند.
