پیوند ناگسستنی دو تمدن کهن: افقهای روشن در ۵۵ سالگی روابط چین و ایران
پنجاه و پنجمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین، نقطه عطفی در تاریخ همکاریهای دو تمدن کهن است. روابطی که ریشه در اعماق تاریخ جاده ابریشم دارد و همواره بر پایه احترام متقابل، منافع مشترک و رویکرد برد-برد استوار بوده است. این پیوند تاریخی، در طول قرنها، گواهی بر دوستی صادقانه و تعامل سازنده میان دو ملت بوده که بر پایههای محکم فرهنگی، تجاری، اقتصادی و سیاسی بنا شده است.
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد روابط ایران و چین، نبود حتی یک صفحه تاریک در کتاب تاریخ روابط دو کشور است. این ویژگی نادر، نشاندهنده اعتماد متقابل، درک درست از منافع یکدیگر و عدم مداخله در امور داخلی است. در جهان پرآشوب امروز، این سابقه درخشان، پایهای مستحکم برای توسعه روابط در آینده است و دو کشور میتوانند با تکیه بر این پیشینه روشن، با اطمینان خاطر در مسیر شراکت راهبردی گام بردارند.
ایران و چین در عرصه بینالمللی مواضعی یکسان و همسو در مقابله با یکجانبهگرایی و ترویج چندجانبهگرایی دارند. هر دو کشور با اتخاذ رویکردهای مستقل، بر ضرورت احترام به حقوق بینالملل، حاکمیت ملی و عدالت جهانی تأکید دارند. این اشتراک نظر، دو کشور را به شرکایی استراتژیک در برابر سیاستهای مداخلهجویانه و فشار یکجانبه قدرتهای سلطهگر تبدیل کرده است.
حمایت صریح ایران از ابتکارات جهانی شی جینپینگ، از جمله ابتکار امنیت جهانی، توسعه جهانی، تمدن جهانی و حکمرانی جهانی که نشاندهنده رویکرد عادلانه چین به مدیریت جهانی است، در کنار موضع قاطع تهران در حمایت از اصل «چین واحد»، نشانههایی آشکار از پیوند عمیق، محکم و ناگسستنی دو کشور است. این هماهنگی در سیاستهای کلان، نشاندهنده اراده طرفین برای مقابله مشترک با چالشهای بینالمللی است.
مواضع اصولی چین در قبال مسائل منطقه، بهویژه در برابر جنگهای تحمیلی و اقدامات مداخلهجویانه آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه، مورد استقبال و قدردانی ایران قرار دارد. همچنین، حمایتهای سازنده چین در شورای امنیت سازمان ملل متحد و شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در قبال پرونده هستهای ایران، همواره مورد استقبال تهران بوده و نشاندهنده نقش مسئولانه پکن در حفظ ثبات و امنیت منطقه است.
دو کشور اهمیت بسیار زیادی برای شراکت راهبردی متقابل قائل هستند. در دوره پساجنگ و چشمانداز جدید، اراده جدی برای برداشتن گامهای بلند جهت گسترش سریع مناسبات وجود دارد. اراده رهبران دو کشور بر عملیاتی کردن سریعتر توافقنامه راهبردی ۲۵ ساله متمرکز است تا ظرفیتهای بالقوه را به همکاریهای واقعی و عملی تبدیل کنند.
ایران به عنوان یک منبع عظیم و پایدار انرژی فسیلی و یک بازار بزرگ در غرب آسیا، و چین به عنوان بزرگترین شریک تجاری ایران، صاحب دومین اقتصاد جهان و دارنده پیشرفتهترین فناوریها و صنایع، ظرفیت های فراوانی برای همکاری تجاری و اقتصادی دارند. این ترکیب، ظرفیتهای بسیار عظیمی برای گسترش همکاریهای دوجانبه در حوزههای انرژی، زیرساخت، فناوریهای نوین و صنعت فراهم کرده است.
افزایش جمعیت دانشجویی ایران در چین، علاوه بر اینکه نشاندهنده گسترش همکاریهای علمی، دانشگاهی و فرهنگی میان دو کشور است، بیانگر تغییری بنیادین در نوع نگاه قشر جوان و تحصیلکرده ایران به چین است. نگاه و شناخت افکار عمومی ایران نسبت به چین، در حال تحول به سمت مثبت است که این امر، پایههای مردمی روابط دو کشور را بیش از پیش تقویت میکند.
آیتالله سیدعلی خامنهای رهبر معظم شهید ایران، همواره بر رویکرد راهبردی «نگاه به شرق» تأکید داشتند. انتصاب محمدباقر قالیباف به عنوان نمانیده ویژه ایران درامور چین، نشاندهنده آن است که این رویکرد نگاه به شرق ایران، د ردوره رهبری آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه ای نیز با قوت و جدیت ادامه خواهد یافت و تعمیق روابط با پکن، جزء اصول ثابت سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است.
در مجموع، پنجاه و پنجمین سالگرد روابط ایران و چین، فرصتی برای تأمل بر گذشته درخشان و برنامهریزی برای آیندهای روشنتر است. با تکیه بر اعتماد متقابل و همکاریهای راهبردی، دو کشور میتوانند نه تنها منافع ملی خود را تأمین کنند، بلکه در جهت ایجاد یک نظم جهانی عادلانهتر و چندجانبهگرا گام بردارند.
نویسنده: محمد رضا منافی
